topimage
HomePage Header Header
Image_t3
Left BG
Divider
Arrow Bullet

Почеток

Divider
Arrow Bullet

Содржина

Divider
Arrow Bullet

Вовед

Divider
Arrow Bullet

Краток историјат на градот Скопје

Divider
Arrow Bullet Население
Divider
Arrow Bullet
Скопски маала
Divider
Arrow Bullet Регулационен план
Divider
Arrow Bullet Улиците во градот
Divider
Arrow Bullet Градежна активност
Divider
Arrow Bullet Водовод
Divider
Arrow Bullet Јавни бањи и амами
Divider
Arrow Bullet Јавна хигиена
Divider
Arrow Bullet Јавна канализација
Divider
Arrow Bullet
Електрификација
Divider
Arrow Bullet Сообраќај
Divider
Arrow Bullet Пошта
Divider
Arrow Bullet

Скопската чаршија и занетчиство

Divider
Arrow Bullet Трговија и трг. врски
Divider
Arrow Bullet Банкарство
Divider
Arrow Bullet Индустрија
Divider
Arrow Bullet Хотелиерство
Divider
Arrow Bullet
Јавна безбедност
Divider
Arrow Bullet Социјални прилики
Divider
Arrow Bullet Здравство и хигиена
Divider
Arrow Bullet Ветеринарна служба
Divider
Arrow Bullet Паркови и зеленила
Divider
Arrow Bullet Театар
Divider
Arrow Bullet Скопски кина
Divider
Arrow Bullet Корзото и прошетки
Divider
Arrow Bullet
Кафеани
Divider
Arrow Bullet Плажи
Divider
Arrow Bullet Излетнички места
Divider
Arrow Bullet Цркви и црк. живот
Divider
Arrow Bullet Градски гробишта
Divider
Arrow Bullet Просветни прилики
Divider
Arrow Bullet Научни друштва
Divider
Arrow Bullet
Музеи
Divider
Arrow Bullet Културно-уметнички живот
Divider
Arrow Bullet Спортски живот
Divider
Arrow Bullet Односи во семејство
Divider
Arrow Bullet Материјална култура
Divider
Arrow Bullet
Духовна култура
Divider
Arrow Bullet Заклучок
Divider
Arrow Bullet Извори
Divider
Arrow Bullet

Подарени етнолошки предмети од старите скопски фамилии за Музеј на град Скопје

Divider

Односите во семејството

Во периодот меѓу двете светски војни семејствата биле строго патријархални и побожни. Најчесто се живеело во семејна задруга,   неколку генерации заедно. Но, голем дел од младите брачни двојки се одвојувале од семејната задруга. Инокосното семејство - мајка, татко и деца, задоволувало одредени функции.

Биолошко-репродуктивната функција била важна за секое семејство. Секое семејство требало да обезбеди потомство. Бројот на децата во семејството се движел најчесто од 3 до 5 деца.

 

40.1 Фамилијата на Теохар Икономов со сопругата Розина, Италијанка и нивните деца, МГС инв. бр. 4500

Економската функција на семејството било многу важна. Таткото бил тој кој требало да обезбеди егзистенција на своето семејство. Но, во овој период сé почесто било и вработувањето на мајката која сé повеќе навлегувала во општествено-економскиот живот. Децата, по школувањето, веднаш почнувале да заработуваат.

Општествената улога на семејството се согледувала во правилното воспитување на децата. Главна улога во воспитувањето имала мајката, но активно бил вклучен и таткото.  Во побогатите куќи за воспитување на децата се грижеле гувернанти. Освен што ги чувале и воспитувале децата, тие ги учеле и јазици или пак свирење на некој музички инструмент.

Во големите семејства возрасните јаделе одделно од децата. Мажот бил глава на семејството. Неговиот збор одлучувал. Во семејните работи и крупни одлуки учествувала и жената.

Обредната функција во рамките на семејството се однесувала на славењето на слави, служби, крштевки, циклус божиќни обичаи со култ на предок, годишни празници, семејна слава која подоцна преминала во именден итн. На славите и на Божиќ се собирало целото семејство, а таткото ги извршувал свечените обреди - изговарал благослови, кршел леб. И на погребите и помените било присутно целото семејство. Постите исто така биле задолжителни за целото семејство.

Таткото бил глава на семејството. Неговиот збор претставувал нешто свето и секоја негова наредба се исполнувала без збор. Мајката често се советувала со таткото, а кога некое од децата не слушало или направило некоја пакост, таткото бил тој кој го казнувал во согласност со  мајката.

Во зависност од грешките на децата, таткото ги казнувал со бастун “послушко”, со кој ги удирал наколкупати по задникот. За помали грешки децата добивале и шлаканици или   тегнење  на уши  што било проследено  со прашањето: “ Ако ти е арно прави пак”.

Церемонијата се завршувала со тоа што виновникот ќе се обрател  до родителите со зборовите: “Тате, мамо, простете ми, друг пат тоа нема да го направам” и со бакнување на раката на таткото. Притоа мајката  секогаш го бакнувала детето  и велела: “Тоа веќе да не го правиш”.  Со ваквите казни биле постигнувани резултати, а воедно се создавал и поголем авторитет на родителите. [1]

Главен збор во куќата на Цветанови имал секако најстариот- Коце Цветанов. Кога се јадело, секој од семејството си имал свое место на масата: свекорот и свекрвата на челни места, од едната страна Ганка и Стефан , а од другата децата. Пред секое јадење свекорот читал молитва, се прекрстувал и сите чекале прво тој да почне да јаде, па потоа другите.

Коце бил побожен човек и освен пред јадење се крстел и по миење наутро, на излегување од дома  и навечер пред спиење.

 Сопругата на Коце секој ден го испраќала својот маж до врата кога тој одел на работа, така што го пуштала него напред и го следела до вратата посакувајќи му успешен работен ден. [2]

Животот  во семејството Калајџиеви се одвивал по одреден редослед. Секој  ден, освен во недела, мажите оделе на работа и се враќале доцна  навечер. Жените се грижеле за децата и работата околу куќата, за што им помагале и девојки кои живееле со нив. За храната се грижеле жените, а ручекот на нивните сопрузи им го носеле во дуќанот. Воспитувањето на децата се темелело врз патријархални односи, почитување и помагање на другите луѓе. Материјалната состојба на семејството овозможувала убав и богат живот. Во одредени денови во куќата со пајтон биле носени прехранбени производи и тоа за двете јатрви подеднакво.

Секоја недела жените оделе во црквата Света Богородица, а неделниот ручек бил во одредено време кога се собирало целото семејство. По ручекот,  децата   добивале пари за кино. Неделното попладне се користело за прошетки покрај   Вардар или во кафеаната Маргер. [3]

Семејството Чохаџиќ живеело во заедница -  бабата, дедото, мајката, таткото и трите деца. Во семејството владеела хармонична атмосфера За воспитување на децата се грижела мајката Жермен, а зборот на Рашела која внуците ја викале Меме, се почитувал. Во нивната куќа се зборувало француски. [4]

Во семејството Бајрам владеела атмосфера на разбирање и почит. Родителите живееле во љубов и разбирање, а Ферид Бајрам на својата сопруга често и приредувал пријатни изненадувања.  Незахет се сеќава на една пријатна случка за празникот Рамазан. Таткото Бајрам подготвил  свечена вечера и ја поставил во трпезаријата.  На својата сопруга и рекол да се   дотера, бидејќи ќе одат на вечера во ресторан. Кога Накија била готова, Бајрам ја однел во трпезаријата и ја поканил на рамазанска вечера. [5]


 

[1] Борис Стојанов Ч'кров, сеќавања, теренски истражувања во 1996 год.

[2] Ганка Цветанова, сеќавања, теренски истражувања во 1996 год.

[3] Благија и Љубица Калајџиеви, сеќавања, теренски истражувања во 1995 год.

[4] Марија Алексовска, сеќавања, теренски истражувања во 1995 год.

[5] Незахат Бајрам, сеќавања, теренски истражувања во 1995 год.