Канализација
и канализациона мрежа во градот |
Во периодот пред Првата
светска војна кога градот бил распространет на левата страна на
реката Вардар, постоела разгранета мрежа на примитивно соѕидани
канали за одвод на нечистотија. Коритото на реката Серава кое било
засводено со насип долг 2 км и по 1918 год. било искористено како
главен колектор во кој се влевале каналите од стариот дел на градот.
Во тесните населени појаси распоредени на левата и десната страна на
реката, постоеле попречни канали за излевање на нечистотијата
директно во јазовите, покрај кејот на реката.

10.1. Јаз на реката
Вардар, МГС инв. бр. 1801
Покрај примитивноста на
каналите, како и хигиенската опасност, во 1926 год. се јавила идеја
за изградба на модерна канализациона мрежа.
Нечистотијата од
куќите, зградите, амамите и индустриските претпријатија се
спроведувала низ посебна мрежа на канали на реката, низводно од
градот. Дождовната вода се одливала од уличните олуци во постоечки
канали и јазови.
Најголем број од куќите
имале дупки со биолошко прочистување. Јавни клозети во градот имало
осум и сите биле примитивни. Нужниците биле непрописно градени во близина на бунари и често се
случувало куќите да бидат поплавувани.
Голем број дуќани и
угостителски објекти немале свои клозети и мијалници.
Во 1932 год. Општинскиот суд во Скопје донел правилник за работа, за
чистење и изнесување на нечиста течност, а оваа работа била во
надлежност на Општината преку свои служби.
Освен оваа служба,
чистењето го вршеле и Цигани-приватни чистачи кои оделе по улиците и
се нуделе за чистење на нужниците, со коњски коли, метални цистерни
или дрвени буриња.
Одделот за нужници
располагал со три коњски коли и железни буриња со запремнина од 3500
л3. Општината требала да набави и моторна кола со
автоматско полнење и празнење. Нечистотијата и помијата се исфрлала
низводно во реката Вардар. Градот Скопје постепено ги прифаќал културните норми на живот, но
поради слабата материјална моќ, тоа во целост не можело да биде
остварено. Во периодот помеѓу двете светски војни делумно биле
регулирани коритата на реката Вардар и Серава.
Prvata regulacija na rekata Vardar bila napravena vo periodot
1896-1897 godina. Planovite i izrabotkata gi napravile dvajca
in`eneri, Tur~in od Skopskiot vilaet i Ermenec od Solunskiot.
Celata regulacija na rekata bila izvedena so sredstva od
gra|anite i od izvesen vid "kuluk". Sekoj ma` na vozrast od 18
do 50 godini moral da kulu~i 4 dena ili da plati po 4 gro{a za
sekoj den. Regulacijata na rekata Serava ja napravila Op{tinata
na gradot vo 1895 godina, poradi golemata ne~istotija koja
vladeela vo ovaa reka. Za vakvata sostojba bila napi{ana i pesna
na yidot na mestoto kade {to rekata Serava se vlivala vo rekata
Vardar i taa glasela:"Narodot ne be{e raat od ne~istotija i
zaraza". Pred regulacijata, rekata Vardar slu`ela kako
kolektor za celata ne~istotija na gradot, a rekata Serava
pretstavuvala opasnost poradi izlivaweto na vodata od nejzinoto
korito.
|