topimage
HomePage Header Header
Image_t3
Left BG
Divider
Arrow Bullet

Почеток

Divider
Arrow Bullet

Содржина

Divider
Arrow Bullet

Вовед

Divider
Arrow Bullet

Краток историјат на градот Скопје

Divider
Arrow Bullet Население
Divider
Arrow Bullet
Скопски маала
Divider
Arrow Bullet Регулационен план
Divider
Arrow Bullet Улиците во градот
Divider
Arrow Bullet Градежна активност
Divider
Arrow Bullet Водовод
Divider
Arrow Bullet Јавни бањи и амами
Divider
Arrow Bullet Јавна хигиена
Divider
Arrow Bullet Јавна канализација
Divider
Arrow Bullet
Електрификација
Divider
Arrow Bullet Сообраќај
Divider
Arrow Bullet Пошта
Divider
Arrow Bullet

Скопската чаршија и занетчиство

Divider
Arrow Bullet Трговија и трг. врски
Divider
Arrow Bullet Банкарство
Divider
Arrow Bullet Индустрија
Divider
Arrow Bullet Хотелиерство
Divider
Arrow Bullet
Јавна безбедност
Divider
Arrow Bullet Социјални прилики
Divider
Arrow Bullet Здравство и хигиена
Divider
Arrow Bullet Ветеринарна служба
Divider
Arrow Bullet Паркови и зеленила
Divider
Arrow Bullet Театар
Divider
Arrow Bullet Скопски кина
Divider
Arrow Bullet Корзото и прошетки
Divider
Arrow Bullet
Кафеани
Divider
Arrow Bullet Плажи
Divider
Arrow Bullet Излетнички места
Divider
Arrow Bullet Цркви и црк. живот
Divider
Arrow Bullet Градски гробишта
Divider
Arrow Bullet Просветни прилики
Divider
Arrow Bullet Научни друштва
Divider
Arrow Bullet
Музеи
Divider
Arrow Bullet Културно-уметнички живот
Divider
Arrow Bullet Спортски живот
Divider
Arrow Bullet Односи во семејство
Divider
Arrow Bullet Материјална култура
Divider
Arrow Bullet
Духовна култура
Divider
Arrow Bullet Заклучок
Divider
Arrow Bullet Извори
Divider
Arrow Bullet

Подарени етнолошки предмети од старите скопски фамилии за Музеј на град Скопје

Divider

ГРАДЕЖНА АКТИВНОСТ

Најголема градежна активност  била забележана во периодот  1924-1930 год. Особено била активна приватната иницијатива и градежната активност на десната страна на реката Вардар и новата населба Буњаковец. Во периодот  1923-1928 год. најмногу куќи се граделе во населбите Буњаковец, Дебар маало, Долно Водно, Мала железничка колонија, Треска, Кисела Вода и во овој период биле изградени вкупно 1580 згради. На десната страна на реката Вардар, во периодот  1923-1928 год. биле изградени 410 згради, а на левата страна  вкупно 220 згради. [1] Градежната активност постојано се намалувала, за во 1930 год. да биде минимална. [2]

Решавањето на станбеното прашање во 30-тите години во Скопје се решавало во глобала, а скопските весници давале огласи и ценовници за градење на нови куќи и станови. Така, во 1932 година, во скопскиот весник “Вардар” било објавено дека цените на становите ќе бидат намалени најмалку за 10%, во непосредна близина на центарот на градот 10-15% и во самиот центар  30%. [3] Во следниот период биле градени помалку приватни куќи, а повеќе  јавни објекти.

Градежната активност во Чаршијата била слаба. Таа останала со приземни и еднокатни куќи од слаб материјал, ќерпич и чатма, со големи дворови, чешми и јазови и огради со високи ѕидови и тараби.

Со изработката на дефинитивниот регулационен план на градот од страна на техничкото одделение на градот во 1929 год., на чело со Јосиф Михаиловиќ, почнала изградба на многу јавни објекти во градот.

Од сите комунални проблеми во Скопје посебно внимание се обрнувало на уредувањето на плоштадот Крал Петар.

 

6.1.  Плоштадот Крал Петар, 20-ти години на 20 век, МГС вл. бр. 2995

 Офицерскиот дом бил изграден во 1929 год. на местото на Бурмали џамија и претходно  црквата Света Недела. Камен-темелникот на Офицерскиот дом бил ставен во 1925 год. , а зградата била осветена во 1929 год. Офицерскиот дом бил изграден по проект на Вилијем Баумгарген (од руско потекло). Таа била најимпозантна градба со многубројни сали, простории за забава и разонода, раскошен инвентар и опрема, лустери со огромни димензии (подарок од кралот Александар „ Караѓорѓевиќ) и саатен механизам на кулата од сите четири страни, што можел да се види и да се чуе во целиот град.

 

6.2. Офицерскиот дом,  осветен во 1929 год., МГС инв. бр. 1905

 

6.2а. Офицерски дом и Народна банка, МГС вл. бр. 11246

 

6.2б. Дел од плоштадот, МГС вл. бр. 10436

 

Народната банка била изградена во 1932 год. спроти Офицерскиот дом и заедно со околните објекти, како кафеаните “Метропол” и “Маргер”, Ристиќевата палата, Хотел-ресторанот “Гранд”, зградата на Мацура и други околни објекти, го претставувале јадрото на градот.  Во 1933 год. биле удрени темелите на новиот Стопански дом. Во 1933 год. на Плоштадот имало слободен градежен простор и стари објекти. Старата зграда на основното училиште “Цар Душан” била урната и во 1933 год. била изградена нова, тука бил сместен и Францускиот клуб, хотелот “Бели орао” и приватен плац на Мих. Тодоровиќ. [4] Во периодот 1923-1928 год. во градот биле изградени и повеќе хотели (“Москва” 1923-25, “Српска краљица” 1928 год.)

 

6.3. Завод за осигурување (денес Градска болница), Скопје 1936 год. МГС вл. бр. 7729

 

6.3а. Банска палата, МГС вл. бр. 11031

 Новата театарска зграда  била осветена во 1927 година.

Од 1929 до 1933 год. биле изградени Хигиенскиот завод, Детскиот и туберкулозен павилјон на Обласната болница, била реновирана зградата на Просветниот дом и Универзитетот.

На улицата “Цар Никола”  имало многу убави куќи, особено Банската штампарија која била во византиски стил со мермерни портали и тешко камено приземје и со своја кула. [5]

Особено интересен дел на градот бил  околу новоизградената Пошта. Поштата била пренесена во новата зграда покрај Вардар, зад Офицерскиот дом, а во 1939 год. била отворена и зграда за работничко преноќиште, со водоводна мрежа која била готова во 1937-38 год. Во овој дел биле изградени убави палати кои на градот му давале изглед на модерна градска архитектура.

Во непосредна близина на градот биле изградени три модерни авионски хангари, на југозападната страна на градот била подигната железничката колонија со околу триесет куќи за живеење на железничкиот персонал. Биле изградени основните училишта “Цар Душан” и “Ѓура Јакшиќ” , бил уреден голем јавен парк, “Ислахане”, Зоолошка градина,  два помали парка и друго.

Од културните установи биле изградени Соколски дом и зградата на Колото на српските сестри, а од приватните индустриски претпријатија, биле изградени автоматската мелница “Балкан” и Парната пивара. [6]

Што се однесува до приватното градење, напредокот на градот се огледувал во смелоста на скопските чорбаџии, чиновници и работници  да се задолжат во Хипотекарна банка за градење на куќи за живеење. Во 1927 год. биле подигнати 232 нови куќи од кои 109 со еден или повеќе катови. [7] Во периодот од 1918 до 1935 год. во градот биле изградени 2000 нови куќи, од кои најголем дел биле за живеење, потоа јавни објекти или дуќани и помал дел индустриски претпријатија. [8] Освен градењето со градежна дозвола, била распространета и појавата  на диви градби, со неиздадени дозволи, главно на периферијата на градот.

Во градот било формирано и Друштво за разубавување на градот кое се грижело за естетскиот изглед на градот.                                                                                                                                                           

Со пробивањето на европската модерна архитектура, во Скопје биле изградени многу објекти кои на градот му давале модерен изглед.


 

[1] "Almanah grada Skopqa1918-1928 god", Skopqe 1928 , 64.

[2] Od osloboђewa sagraђeno je preko pet hiqada kuћa u Skopqu, "Vardar" 24 maj 1935 god.

[3] .Stanbeno pitawe u Skopqu,"Vardar" br.1 od 1.5.1932, 1.

[4] Pitawe ureђewa trga Kraqa Petra, "Vardar" 31 oktomvri, 1933, 5 .

[5] Josif Mihailoviћ kaldrmi{e Skopqe, "Vardar", 9 oktovri 1932, 4.

[6] Razvoj Skopqa posle rata, "Vardar", 12 juni 1932, 3.

[7] Jedan zanimqiv pogled na razvoj Skopqa  posledwih 50 godina, "Vreme", br.9, 10 oktovri 1935 god.

[8] Jedan zanimqiv pogled na razvoj Skopqa posledwih 50 godina, "Vreme", br. 9, 10 oktovri 1935 god.